Firma rozwijająca technologię, która może znaleźć zastosowanie zarówno na rynku cywilnym, jak i w obszarze bezpieczeństwa lub obronności, często potrzebuje finansowania na kolejnych etapach rozwoju. Finansowanie technologii dual-use może obejmować kilka etapów: od dopracowania technologii i prac B+R, przez wdrożenie i zwiększenie zdolności produkcyjnych, aż po skalowanie działalności.
Na początku środki są potrzebne na dopracowanie technologii, zbudowanie prototypu i sprawdzenie, czy rozwiązanie rzeczywiście odpowiada na potrzeby rynku. Później pojawia się etap prac B+R, testów i przygotowania produktu do wdrożenia. Jeżeli technologia się sprawdzi, kolejnym wyzwaniem staje się uruchomienie produkcji, zwiększenie mocy wytwórczych, pozyskanie klientów i kapitału pozwalającego rosnąć już w znacznie większej skali.
W 2026 r. oferta finansowania dla takich firm wyraźnie się zmienia. PARP zaczęła układać instrumenty w ścieżkę prowadzącą od startupu deep tech przez B+R i wdrożenie aż do inwestycji produkcyjnych. Europejska Rada ds. Innowacji otworzyła EIC Accelerator i EIC STEP Scale Up na technologie dual-use, a równolegle uruchomiła EIC STEP Scale Up Defence dla krytycznych technologii obronnych.
Powstaje więc mapa instrumentów odpowiadających różnym potrzebom firmy:
- akceleracja startupu – DeepTech Goes Dual
- prace B+R lub wdrożenie wyników – Ścieżka SMART
- inwestycje w zdolności produkcyjne – STEP
- komercjalizacja i skalowanie zaawansowanej innowacji – EIC Accelerator
- duża runda kapitałowa dla technologii strategicznych, w tym dual-use – EIC STEP Scale Up
- duża runda kapitałowa dla krytycznych technologii o podstawowym zastosowaniu obronnym – EIC STEP Scale Up Defence
Nie jest to obowiązkowa kolejność korzystania z programów. Dobór instrumentu zależy od dojrzałości technologii, celu planowanych działań, skali potrzebnego kapitału i rynku, na który firma kieruje rozwiązanie.
Startup deep tech – najpierw trzeba sprawdzić technologię i rynek
Dla startupu rozwijającego już technologię deep tech jednym z pierwszych instrumentów na tej ścieżce może być Startup Booster Poland – DeepTech Goes Dual.
Program został pomyślany dla startupów rozwijających rozwiązania deep tech, w tym technologie o potencjale podwójnego zastosowania, czyli rozwiązania, które mogą znaleźć zastosowanie zarówno cywilne, jak i wojskowe. Minimalnym poziomem dojrzałości technologicznej wymaganym od startupu jest TRL 4. Program dopuszcza również technologie bardziej dojrzałe, przy czym w I etapie akceleracji startup ma rozwinąć technologię o co najmniej dwa poziomy TRL. PARP wskazuje w związku z tym, że do tego etapu powinny trafiać rozwiązania na poziomie nie wyższym niż TRL 7.
Akceleracja ma obejmować dwa etapy i może trwać do 16 miesięcy. W każdym z nich startup będzie mógł otrzymać do 450 tys. zł grantu oraz do 50 tys. zł wsparcia w formie bezpłatnych usług akceleratora. Łączna wartość grantów dla jednego startupu nie może przekroczyć równowartości 200 tys. euro. Co najmniej 30% startupów uczestniczących w programie akceleracji powinny stanowić startupy rozwijające rozwiązania dual-use, przy czym premiowane są programy zakładające udział takich startupów na poziomie co najmniej 50%.
Na dziś trzeba jednak zwrócić uwagę na ważny szczegół organizacyjny. Zakończony 8 września 2026 r. nabór PARP był skierowany do operatorów programów akceleracyjnych, a nie bezpośrednio do startupów. PARP otrzymała 14 wniosków od potencjalnych operatorów na łączną kwotę prawie 197 mln zł. Dopiero wybrani operatorzy będą prowadzić programy dla startupów.
Dla młodej firmy technologicznej warto więc obecnie śledzić przede wszystkim wyniki tego naboru i późniejsze rekrutacje prowadzone przez akceleratory.
Sam pomysł programu jest interesujący z jeszcze jednego powodu. W przypadku deep tech problemem często pozostaje luka pomiędzy opracowaniem technologii a momentem, w którym firma jest w stanie pokazać ją klientowi, inwestorowi albo przyszłemu partnerowi przemysłowemu. DeepTech Goes Dual ma służyć właśnie przejściu przez ten etap.
Technologia wymaga dalszych prac B+R – Ścieżka SMART
Gdy firma potrzebuje dalszych prac badawczo-rozwojowych albo chce wdrożyć ich wyniki, jednym z instrumentów może być Ścieżka SMART.
Projekty dual-use są w tym instrumencie dopuszczalne, pod warunkiem że rozwiązanie ma również zastosowanie cywilne. Projekty, których rezultaty są przeznaczone wyłącznie do zastosowań militarnych, pozostają poza zakresem Ścieżki SMART.
W 2026 r. PARP rozdziela przy tym finansowanie prac B+R i wdrożenia na odrębne nabory. Nabór dotyczący prac B+R jest planowany od 29 października do 29 grudnia 2026 r., natomiast nabór dotyczący wdrożenia wyników prac B+R od 21 stycznia do 16 marca 2027 r.
W przypadku technologii dual-use znaczenie ma również sposób pokazania przyszłego rynku. Aktualna dokumentacja PARP do Ścieżki SMART wymaga, aby w przypadku produktu dual-use wskazać i uzasadnić udział zastosowania cywilnego i militarnego, a w modelu finansowym odrębnie wykazać przychody z obu zastosowań oraz proporcję przychodów cywilnych do przychodów ogółem. Niezależnie od tego we wniosku trzeba opisać rynek docelowy i zapotrzebowanie rynkowe na produkt. Przychody projektu są następnie uwzględniane w modelu służącym do obliczenia opłacalności projektu.
Oznacza to, że już przy planowaniu projektu trzeba myśleć nie tylko o samych pracach technologicznych, ale również o modelu wdrożenia, rynku i przyszłych przychodach, co jest często dużym wyzwaniem dla wnioskodawców. Przy czym szczegółowe wymagania przyszłych naborów PARP dla MŚP będzie można ocenić po opublikowaniu ich dokumentacji.
Produkt działa. Trzeba go teraz produkować
Przejście od działającej technologii do produkcji na większą skalę wymaga innego rodzaju finansowania. Firma może mieć gotowy produkt, pierwszych odbiorców i zweryfikowaną technologię, a jednocześnie potrzebować nowej linii technologicznej, hali, maszyn, urządzeń albo dodatkowych zdolności produkcyjnych.
W sierpniu 2026 r. Rada Ministrów przyjęła zmianę programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), która przewiduje technologie obronne jako kolejny obszar Funduszu Wsparcia Technologii Krytycznych STEP. Jednocześnie w naborach STEP dotyczących technologii cyfrowych, biotechnologii oraz czystych i zasobooszczędnych technologii wsparcie mogą uzyskiwać również projekty dual-use. PARP przygotowuje ponadto odrębny nabór dotyczący technologii obronnych.
Według obecnej zapowiedzi PARP ten nabór ma koncentrować się przede wszystkim na inwestycjach produkcyjnych i przemysłowych: tworzeniu nowych linii technologicznych, budowie i rozbudowie zakładów, zwiększaniu zdolności wytwórczych oraz uruchamianiu produkcji strategicznych produktów i komponentów. PARP wymienia m.in. systemy bezzałogowe i antydronowe, sztuczną inteligencję i cyberbezpieczeństwo, systemy łączności i dowodzenia, technologie kosmiczne, technologie walki radioelektronicznej, sensory i radary oraz rozwiązania związane z ochroną infrastruktury krytycznej.
Nabór ma być skierowany do MŚP i dużych przedsiębiorstw, a maksymalna kwota dofinansowania ma wynosić 140 mln zł. PARP zapowiada jego uruchomienie w okresie od listopada 2026 r. do stycznia 2027 r. Są to na razie parametry zapowiadane przez PARP, a szczegółowe warunki będzie można ocenić po opublikowaniu dokumentacji naboru.
Różnica w stosunku do Ścieżki SMART dotyczy przede wszystkim celu finansowania. W SMART punktem wyjścia są prace B+R albo wdrożenie ich wyników. Zapowiadany nabór STEP dotyczący technologii obronnych ma być skoncentrowany na budowie i zwiększaniu zdolności produkcyjnych.
Jeżeli więc technologia została opracowana i pojawia się realny rynek, kolejne pytanie brzmi, czy firma jest w stanie wytwarzać produkt w skali odpowiadającej przyszłemu zapotrzebowaniu?
EIC Accelerator – gdy zaawansowaną innowację trzeba doprowadzić do rynku i skalować
EIC Accelerator jest przeznaczony dla startupów i MŚP rozwijających przełomowe innowacje, które mogą tworzyć nowe rynki albo istotnie zmieniać istniejące. Instrument jest adresowany do firm mających ambicję skalowania, w przypadku których ryzyko technologiczne lub biznesowe pozostaje zbyt wysokie, aby potrzebne finansowanie zapewnił wyłącznie rynek prywatny.
Od 17 czerwca 2026 r. EIC Accelerator jest otwarty również na technologie dual-use. Na potrzeby tego instrumentu EIC wymaga wiarygodnego modelu biznesowego odpowiadającego na popyt zarówno rynku cywilnego, jak i rynku obronnego. Sam potencjał zastosowania rozwiązania w obu obszarach nie wystarcza.
Komponent grantowy wynosi poniżej 2,5 mln euro i służy działaniom innowacyjnym na poziomie TRL 6–8, realizowanym w okresie do 24 miesięcy. Komponent inwestycyjny EIC Fund wynosi od 1 do 10 mln euro. Możliwe jest połączenie obu form finansowania albo, na określonych zasadach, skorzystanie wyłącznie z jednej z nich.
STEP Scale Up – kiedy kilka milionów euro przestaje wystarczać
EIC STEP Scale Up odpowiada na potrzeby firm, które są już na znacznie późniejszym etapie rozwoju i przygotowują dużą rundę finansowania. Instrument przewiduje inwestycję EIC Fund w wysokości 10–30 mln euro. Ma ona uczestniczyć w znacznie większej rundzie prywatnego finansowania – EIC wskazuje rundy od około 50 mln euro wzwyż. Już przy składaniu wniosku spółka musi dysponować zobowiązaniem jednego kwalifikowanego inwestora do udziału w planowanej rundzie na poziomie co najmniej 20% jej całkowitej wartości.
Od 17 czerwca 2026 r. STEP Scale Up może obejmować również technologie dual-use. Nie jest to więc po prostu większa wersja EIC Accelerator. EIC wskazuje, że Accelerator odpowiada raczej firmom na wcześniejszym etapie i z mniejszym zapotrzebowaniem kapitałowym, natomiast STEP Scale Up jest przeznaczony dla spółek gotowych do dużej rundy finansowania.
To finansowanie ma inny charakter niż dotacja na projekt B+R. EIC Fund inwestuje kapitałowo w spółkę, dlatego znaczenie mają skala planowanej rundy, model wzrostu przedsiębiorstwa oraz zdolność do pozyskania współinwestorów.
Krytyczne technologie o podstawowym zastosowaniu obronnym – EIC STEP Scale Up Defence
Inaczej wygląda sytuacja technologii, których podstawowym zastosowaniem jest obronność. Dla takich projektów EIC uruchomił odrębny EIC STEP Scale Up Defence.
Podział pomiędzy zwykłym EIC STEP Scale Up a STEP Scale Up Defence wynika przede wszystkim z charakteru rozwijanej technologii. Regularny STEP Scale Up obejmuje technologie strategiczne w obszarze technologii cyfrowych i deep tech, czystych i zasobooszczędnych technologii oraz biotechnologii, w tym rozwiązania dual-use. W STEP Scale Up Defence proponowany produkt, technologia albo usługa muszą mieć podstawowe zastosowanie obronne. Firma musi również wykazać wiarygodne zainteresowanie ze strony odbiorców z sektora obronnego oraz realistyczną ścieżkę przyjęcia i skalowania rozwiązania w europejskim ekosystemie obronnym.
EIC STEP Scale Up Defence oferuje inwestycję kapitałową od 10 do 30 mln euro jako część większej rundy finansowania, typowo wynoszącej od 50 do 150 mln euro lub więcej. Budżet naboru w 2026 r. wynosi 100 mln euro. Już przy składaniu wniosku spółka musi dysponować zobowiązaniem jednego kwalifikowanego inwestora do udziału w rundzie na poziomie co najmniej 20% jej całkowitej wartości. Termin składania wniosków w 2026 r. upływa 28 października. Program obejmuje m.in. technologie związane z obroną powietrzną i przeciwrakietową, systemami bezzałogowymi i antydronowymi, cyberbezpieczeństwem, sztuczną inteligencją, walką radioelektroniczną, mobilnością wojskową czy technologiami kosmicznymi.
Kilka programów może finansować różne etapy tej samej drogi
Publiczne finansowanie technologii nie musi kończyć się na jednym projekcie. Wraz ze wzrostem firmy zmieniają się zadania, które wymagają kapitału. Najpierw może chodzić o walidację technologii. Później o B+R. Następnie o wdrożenie, zwiększenie produkcji i wreszcie o dużą rundę kapitałową.
EIC w swoich wyjaśnieniach dotyczących STEP Scale Up Defence wprost zakłada możliwość korzystania z kilku instrumentów kolejno albo równolegle, pod warunkiem że te same koszty nie są finansowane dwukrotnie. Jako przykład wskazuje nawet połączenie finansowania rozwoju technologii z Europejskiego Funduszu Obronnego (EDF), późniejszego scale-upu z STEP oraz instrumentów zwiększających moce produkcyjne i wspierających wspólne zamówienia. Nie oznacza to jednak, że poszczególne instrumenty można dowolnie ze sobą łączyć. Przy każdym kolejnym finansowaniu trzeba sprawdzić zasady kwalifikowalności danego programu oraz wykluczyć finansowanie tych samych działań lub kosztów z więcej niż jednego źródła.
Z punktu widzenia przedsiębiorcy oznacza to, że warto planować finansowanie na kilka kroków do przodu. Decyzja podejmowana przy pierwszym projekcie B+R może mieć znaczenie później dla praw do technologii, sposobu jej wdrożenia, struktury właścicielskiej czy możliwości pozyskania inwestora.
Dual-use w finansowaniu i dual-use w kontroli obrotu to dwa różne pytania
Przy rozwijaniu technologii dual-use trzeba jeszcze odrębnie ocenić jej status na gruncie przepisów o kontroli obrotu. W programach PARP dual-use oznacza rozwiązania mogące mieć zastosowanie cywilne i militarne, natomiast EIC wymaga w swoich naborach dual-use wiarygodnego modelu biznesowego obejmującego popyt zarówno na rynku cywilnym, jak i obronnym. Zakwalifikowanie projektu w ten sposób na potrzeby finansowania samo w sobie nie przesądza, czy konkretny produkt, oprogramowanie albo technologia stanowi produkt podwójnego zastosowania w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2021/821.
Rozporządzenie (UE) 2021/821 przewiduje obowiązek uzyskania zezwolenia na wywóz produktów podwójnego zastosowania znajdujących się w załączniku I. W określonych sytuacjach obowiązek może objąć także produkty niewymienione w tym załączniku.
Przed realizacją konkretnej transakcji trzeba więc ustalić klasyfikację rozwiązania, kierunek eksportu lub transferu, końcowego użytkownika oraz planowane zastosowanie. Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi odrębne procedury dotyczące zezwoleń na obrót produktami podwójnego zastosowania.
Przy technologiach obronnych katalog wymogów może być jeszcze szerszy. Finansowanie projektu jest wtedy jednym z elementów przygotowania firmy do działania na regulowanym rynku.
Finansowanie technologii dual-use trzeba dopasować do etapu rozwoju firmy
Firma posiadająca prototyp potrzebuje czegoś innego niż spółka prowadząca zaawansowane prace B+R. Jeszcze innych środków potrzebuje przedsiębiorstwo, które ma gotowy produkt i musi zbudować linię produkcyjną, a innych scale-up przygotowujący rundę na 100 mln euro.
Dlatego przy technologii dual-use warto zacząć od kilku bardzo praktycznych ustaleń: na jakim poziomie dojrzałości znajduje się rozwiązanie, jakie prace pozostały do wykonania, kto ma prawa do technologii, gdzie produkt ma być sprzedawany i jakiego kapitału firma rzeczywiście potrzebuje w następnym etapie.
Dopiero wtedy można rozsądnie wybierać pomiędzy akceleracją, dotacją na B+R, finansowaniem wdrożenia, inwestycją produkcyjną i kapitałem na scale-up.
Finansowanie technologii dual-use w 2026 r. daje firmom znacznie więcej możliwości niż jeszcze kilka lat temu. Najciekawsze jest jednak to, że zaczynają tworzyć ciąg dalszy tej samej historii biznesowej, tj. od technologii, przez jej wdrożenie i produkcję, aż po skalowanie i wejście na rynek bezpieczeństwa lub obronności.
Przy technologii dual-use wybór programu to dopiero początek. Znaczenie mają także sposób wdrożenia, prawa do technologii, model przychodów, źródła finansowania i wymagania regulacyjne. Te elementy warto uporządkować jeszcze przed złożeniem wniosku. AK-LAW wspiera przedsiębiorców przy planowaniu i realizacji takich projektów.
