Status MŚP ma istotne znaczenie dla przedsiębiorców korzystających z pomocy publicznej. Od jego prawidłowego ustalenia zależy nie tylko możliwość uzyskania dofinansowania, ale często również bezpieczeństwo projektu już po podpisaniu umowy o dofinansowanie.
Szczególne wątpliwości pojawiają się wtedy, gdy po uzyskaniu dofinansowania dochodzi do zmian właścicielskich. Czy wejście inwestora albo sprzedaż udziałów oznacza automatyczną utratę statusu MŚP? Wreszcie, czy może prowadzić do obowiązku zwrotu środków? (szerzej o sprzedaży w artykule: Czy po sprzedaży spółki trzeba zwrócić dotację?).
Czego dotyczył spór?
Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy, który uzyskał dofinansowanie przeznaczone dla sektora MŚP. W okresie trwałości projektu doszło do sprzedaży 100% akcji spółki na rzecz dużego przedsiębiorstwa. Instytucja uznała, że wraz z dokonaniem transakcji beneficjent utracił status MŚP, a tym samym naruszył warunki przyznanego wsparcia oraz zasadę trwałości projektu. W konsekwencji nałożono obowiązek zwrotu części dofinansowania.
Dlaczego instytucja uznała, że beneficjent utracił status MŚP?
Instytucja przyjęła, że przejęcie spółki przez duże przedsiębiorstwo automatycznie powoduje zmianę statusu beneficjenta z MŚP na przedsiębiorstwo duże. Według tej koncepcji utrata statusu następowała już w dniu transakcji. Skoro projekt był skierowany do sektora MŚP, to dalsze korzystanie ze wsparcia przez przedsiębiorstwo kontrolowane przez duży podmiot miało prowadzić do naruszenia zasad programu i uzyskania nienależnej korzyści.
Stanowisko to opierało się między innymi na interpretacji prezentowanej w Podręczniku użytkownika dotyczącym definicji MŚP, zgodnie z którą w przypadku przejęcia przedsiębiorstwa utrata statusu MŚP może nastąpić natychmiast, z dniem transakcji.
Co twierdził beneficjent?
Beneficjent wskazywał, że przepisy unijne przewidują odmienny sposób oceny statusu przedsiębiorcy. Powinny mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia 651/2014 (GBER), zgodnie z którym utrata lub uzyskanie statusu MŚP następuje dopiero wtedy, gdy przekroczenie odpowiednich progów utrzyma się przez dwa kolejne okresy obrachunkowe.
Spółka argumentowała również, że sam fakt zmiany właściciela nie oznacza jeszcze naruszenia trwałości projektu. Projekt był realizowany zgodnie z umową, infrastruktura nie została zbyta, działalność była kontynuowana, a cele projektu pozostawały niezmienione.
Co uznał sąd?
Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem instytucji i wskazał, że przepisy rozporządzenia 651/2014 przewidują zasadę dwóch kolejnych okresów obrachunkowych, a ani załącznik I do rozporządzenia, ani inne obowiązujące przepisy nie przewidują szczególnego wyjątku dla sytuacji przejęcia przedsiębiorstwa przez inny podmiot.
Sąd odwołał się przy tym do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE i przypomniał, że TSUE zakwestionował stanowisko Komisji Europejskiej odwołujące się do Podręcznika MŚP i potwierdził konieczność stosowania przepisów rozporządzenia 651/2014.
Szczególnie istotne są następujące fragmenty uzasadnienia:
Sąd uznał, że sama sprzedaż akcji na rzecz dużego przedsiębiorcy nie oznacza automatycznie utraty statusu MŚP ani naruszenia trwałości projektu.
Dlaczego ta sprawa jest istotna dla przedsiębiorców?
Zmiany właścicielskie są naturalnym elementem rozwoju przedsiębiorstw. Pozyskanie inwestora, sprzedaż udziałów, reorganizacja grupy kapitałowej czy procesy M&A często odbywają się już po uzyskaniu wsparcia publicznego.
Wyrok pokazuje, że sama transakcja nie oznacza automatycznie utraty statusu MŚP ani obowiązku zwrotu dofinansowania. Jednocześnie sprawa dobrze pokazuje, jak duże znaczenie ma prawidłowa interpretacja przepisów dotyczących statusu MŚP. W praktyce błędna ocena skutków zmian właścicielskich może prowadzić do sporów dotyczących wielomilionowych projektów oraz prób odzyskania przyznanego wcześniej dofinansowania.
Przed planowaną sprzedażą udziałów lub wejściem inwestora warto więc przeanalizować nie tylko skutki korporacyjne i podatkowe transakcji, ale również jej wpływ na warunki otrzymanej pomocy publicznej.
